Në këtë pjesë propozohet zbatimi i formave të ndryshme të taksave në shtetet myslimane të sotme. Burimet që kanë në dispozicion këto shtete janë të shumta, duke përfshirë: taksat mbi tokën, taksat mbi të ardhurat të strukturuara siç duhet, taksat indirekte, ndërmarrjet publike, tarifat e shërbimeve dhe pagesat për shërbime të ndryshme. Kur këto burime nuk janë të mjaftueshme ose nuk mund të zbatohen në mënyrë të përshtatshme, mund të përdoret politika e huamarrjes. Një çështje që duhet zgjidhur në lidhje me këtë politikë është: cilat instrumente mund të përdorë shteti për të emetuar borxhin publik? A duhet të jenë aksionet e ndërmarrjeve publike, obligacionet të mbrojtura nga inflacioni, obligacionet e lidhura me skema sigurimi, apo obligacione mudarabah? Kjo çështje duhet të sqarohet përpara se të miratohet ndonjë politikë borxhi.
Nga ana tjetër, vendosja e taksave nuk paraqet shumë vështirësi. Taksat moderne të zbatuara mbi të ardhurat, pasurinë dhe transaksionet e brendshme, nëse hartohen siç duhet, mund të jenë në përputhje me Sheriatin Islam. Pikëpamjet e juristëve lidhur me këtë çështje janë paraqitur në një punim tjetër.
Kontributi i taksave në zhvillimin e vendeve myslimane
- Taksimi mund të luajë një rol të rëndësishëm në vendet myslimane të sotme, qofshin ato të pasura apo të varfra. Është rënë dakord që taksimi mund të arrijë objektivat e mëposhtme:
- Ulja e konsumit të panevojshëm për vendet e varfra përmirëson burimet në dispozicion për formimin e kapitalit. Në vendet e pasura me naftë është e nevojshme të reduktohet konsumi i tepruar që mbizotëron në ato shoqëri dhe të reduktohet konsumi i disa mallrave që janë të dëmshëm për shëndetin, për industritë vendase ose për zakonet dhe mënyrën e jetesës në ato shoqëri.
- Taksimi mund të shërbejë si një mjet për të rishpërndarë burimet nga investimet që kanë pak efekt të dobishëm për zhvillimin, tek ato që kanë përfitim më të madh për rritjen ekonomike. Taksat mbi korporatat mund të luajnë një rol të tillë. Ata që investojnë në sektorët e nevojshëm për kombin mund t’i nënshtrohen taksave më të ulëta. Gjithashtu, burimet mund të drejtohen drejt rajoneve të varfra nëpërmjet stimujve fiskalë. Në përgjithësi, korporatat duhet t’i nënshtrohen taksave pasi ato përfitojnë nga shpenzimet e qeverisë, shkaktojnë efekte anësore dhe mund të rriten deri në monopole.
- Taksimi mund të përdoret si një mjet për të ndryshuar sjelljen ekonomike duke krijuar stimuj për të kursyer, për të hyrë në sektorin e tregut, për të shfrytëzuar burimet dhe për të inkurajuar formimin e kapitalit privat.
- Taksimi siguron burime financimi për një shtet modern mysliman për të zbatuar programet qeveritare.
- Taksimi mund të përdoret si një mjet për të stabilizuar ekonominë dhe për të ulur kërkesën agregate. Kur taksat janë funksione elastike të të ardhurave, veçanërisht në vendet që mbështeten në pak eksporte, ai mund të shërbejë si një mjet për stabilizimin e të ardhurave.
- Një sistem tatimor progresiv mund të ndihmojë në uljen e pabarazive të të ardhurave dhe kështu të arrihet harmonia sociale në shtetet myslimane.
Hartimi i një strukture tatimore optimale në një shtet mysliman
Taksimi nuk është gjithmonë pa efekte të pafavorshme. Nëse taksat kalojnë një kufi të caktuar, ato bëhen një faktor i prapambetjes ekonomike në vend që të nxisin rritjen. Struktura tatimore në çdo vend duhet të përmbushë kriteret e drejtësisë, efikasitetit ekonomik, të ardhurave dhe administrimit. Këto kritere, sipas mendimit tim, janë në përputhje të përgjithshme me ato që juristët myslimanë në të kaluarën kanë përcaktuar për Kheraj-in. Disa kërkesa themelore që duhet të përmbushen nga struktura tatimore përfshijnë:
- Taksimi duhet të ulë konsumin e panevojshëm pa dëmtuar prodhimin dhe duhet të ndihmojë në përshpejtimin e formimit të kapitalit.
- Kur hendeku i valutës së huaj është i gjerë, importet luksoze nuk duhet të inkurajohen dhe duhet t’u nënshtrohen taksave më të larta. Kur ky hendek nuk ekziston, është në përputhje me mësimet islame që importet luksoze të mos zgjerohen dhe detyrimet doganore mund të ndihmojnë në uljen e konsumit të atyre mallrave kur ato janë elastike ndaj çmimit.
- Barra tatimore mbi fitimet e firmave që kontribuojnë më shumë në rritjen ekonomike duhet të jetë minimale.
- Për të inkurajuar aktivitetin ekonomik, normat shumë të larta tatimore margjinale mbi të ardhurat duhet të shmangen.
- Për të shmangur rishikimin e vazhdueshëm të normave tatimore, fleksibiliteti i brendshëm i strukturës tatimore është i rëndësishëm nëse taksa duhet të sigurojë produktivitet maksimal të të ardhurave. Një taksë shumë elastike është gjithashtu efektive për të përfshirë të ardhurat shtesë të gjeneruara nga procesi i rritjes, duke ofruar kështu një stabilizues fiskal si dhe burime të mjaftueshme financiare në duart e qeverisë. Në këtë drejtim, ekspertët fiskalë ndonjëherë paralajmërojnë kundër efektit të tërheqjes fiskale që mund të ndodhë për shkak të rritjes së progresivitetit.
- Struktura tatimore duhet të përputhet me standardet e pranuara të drejtësisë dhe aftësisë për të paguar. Megjithatë, përmbushja e drejtësisë vertikale nuk është e lehtë për t’u arritur, por është një synim që shtetet myslimane duhet të punojnë për ta arritur gjatë hartimit të strukturave tatimore.
Struktura ekonomike në shumë nga vendet tona paraqet disa probleme për strukturat tatimore; siç është mbizotërimi i bujqësisë që mund të kërkojë taksa mbi tokën. Të ardhurat nga taksat mbi tokën të zbatuara në disa vende si Etiopia dhe Bolivia në vitin 1973 ishin të konsiderueshme. Është e njohur mirë se Japonia u mbështet te taksa mbi tokën për zhvillimin e saj në vitin 1870. Hartimi i një takse të gjerë mbi tokën në linjën e Kheraj-it mund të jetë një hap i rëndësishëm për vendet që janë të bekuara me burime të pasura tokësore. Taksat mbi tokën të vendosura në bazë të sipërfaqes mund të sjellin të ardhura të konsiderueshme për një vend si Sudani, siç është zbuluar nga autori.
Probleme të tjera lidhen me metodat e vlerësimit, ku përdoren metoda të supozuara kur aplikohen taksat mbi të ardhurat në mungesë të llogarive të rregullta. Këto metoda në shumë raste bien ndesh me kriterin e drejtësisë, dhe në shumë raste edhe me kriterin ekonomik. Metoda të tilla inkurajojnë korrupsionin dhe gjithashtu dekurajojnë përhapjen më të gjerë të mbajtjes së llogarive, veçanërisht aty ku korrupsioni është i pranishëm. Po ashtu, shmangiet nga drejtësia ndodhin kur taksat mbi të ardhurat personale prekin efektivisht marrësit e të ardhurave nga paga, në krahasim me paaftësinë e tyre për të përfshirë të ardhurat nga biznesi dhe të ardhurat e gjeneruara nga burimet e kapitalit. Shkalla e shmangies është gjetur të jetë shumë e lartë në shumë vende në zhvillim. Është gjetur se një e treta e popullsisë së Nigerisë Perëndimore i shmanget taksave. Kjo mund të reduktohet në një shtet islam duke theksuar shenjtërinë e detyrimeve, racionalizimin e programeve të shpenzimeve, hartimin e duhur të detyrimeve bazuar në kriteret e përcaktuara në këtë punim dhe administrimin efikas të detyrimeve të vendosura.
