Ballina Lajme Bota Imperializmi, Kapitalizmi, Teknologjia & Shkenca

Imperializmi, Kapitalizmi, Teknologjia & Shkenca

Forca shtytëse e të gjithë sistemit është teknologjia e re. Ajo që e bën imperializmin e sotëm të ndryshëm nga perandoritë e mëparshme është lufta për fitim dhe forcat shtytëse e teknologjive të reja. Teknologjinë si forcë shtytëse mund ta ilustroj më së miri përmes disa prej ndryshimeve marramendëse që kanë ndodhur kohët e fundit. Në çdo rast, brezat e mëparshëm nuk do t’i kishin imagjinuar dot, as në ëndrrat më të çmendura, ndryshimet që kanë ndodhur. Le të ilustroj.

Makina me Avull: Motori me djegie u zhvillua fillimisht në Angli për të nxjerrë ujin nga minierat e qymyrit që po bëheshin gjithnjë e më të thella. Pasi iu shtuan rrota dhe u shtruan shinat, u shpik hekurudha moderne. Papritur, si me një të rrahur qepallash, njerëzit mund të udhëtonin me tridhjetë milje në orë, dhe brenda disa dekadave shpikja u përhap në shumë pjesë të botës. Në SHBA, preriet e mëdha u hapën dhe misri i lirë po shitej nëpër gjithë Evropën. Hekurudha revolucionarizoi transportin si asgjë më parë.

Drita Elektrike: Përdorimi i llambës elektrike krijoi ditën njëzet e katër orë në ditë. Më parë, jeta e gjithkujt përcaktohej nga orët e ditës dhe të natës. Papritur, qeniet njerëzore mund të punonin dhe të ishin produktive gjatë gjithë orëve të natës.

Armatimi: Të njëjtat përparime të mëdha teknologjike ndodhën edhe në fushën e armatimit. Fuqia e madhe imperialiste e kuptoi shumë herët se kërkimi dhe zhvillimi në armatimin superior ishte kushti i domosdoshëm për dominimin botëror. Pushka e përsëritshme, pushka Gatling që qëllonte vazhdimisht, i mundësonte një ushtari të vetëm të zmbrapste dhe të mposhtte turma njerëzish të armatosur me armët tradicionale të rajonit.

Pushka Gatling përfaqëson, në mënyrë simbolike, përdorimin e armatimit superior që ka karakterizuar dominimin botëror që nga ajo kohë: nga ndarja bërthamore dhe bomba atomike deri në ditët e sotme, ku bombat dhe armët mund të lëshohen nga qindra milje larg objektivit dhe të drejtohen me saktësi. Fuqia imperialiste ka synuar gjithmonë – dhe vazhdon të synojë – të prodhojë dhe të dominojë tregun botëror me armë shumë më superiore.

Shkenca dhe teknologjia janë në zemër të sistemit që po përshkruaj. Dhe nuk ka dyshim që ekzistojnë një mori përparësish, pasi shkenca dhe teknologjia janë thelbësore për sistemin e dominimit në botën e sotme.

Sot mund të shohim më qartë se çfarë ndodh kur, për vetëmbrojtje dhe për të shmangur pushtimin, vende më të dobëta përpiqen të zotërojnë disa nga armët e shkatërrimit në masë. Fuqitë hegjemoniste duan të jenë të vetmet që zotërojnë këto armë, përndryshe nuk do të mund të kërcënonin pa hasur kundërshtim. Shembujt e fundit të Koresë së Veriut, Iranit dhe Irakut janë të dukshëm dhe të qartë; Pakistani ndoshta është i radhës. Armët e shkatërrimit në masë që zotëron Izraeli injorohen nga SHBA, pasi Izraeli shihet si pjesë e vijës së parë të perandorisë së tyre dhe në mënyrë strategjike si pjesë e vetes së tyre.

Marrëdhëniet midis teknologjisë, zhvillimit dhe imperializmit janë të mëdha dhe këtu janë prekur vetëm sipërfaqësisht. Por tani është e qartë, ashtu siç ishte për japonezët në vitet 1860, se nëse një vend nuk pajis qytetarët e tij me njohuritë më të fundit teknike të Perëndimit, në të gjitha disiplinat shkencore, nuk ka asnjë mundësi të rezistojë në mënyrë të përshtatshme. Dominimi që teknologjia i jep Perëndimit nuk është kusht i mjaftueshëm për rezistencë, por është padyshim një kusht i domosdoshëm.

Artikulli paraprakNevojat financiare të njeriut dhe përmbushja e tyre
Artikulli tjetërMidis retorikës dhe realitetit: kufijtë e islamizimit financiar në Pakistan