Përpara se të shpjegojmë konceptin islam të zbutjes së varfërisë, duhet të kemi të qarta disa fakte dhe parime themelore të Islamit. Së pari, Islami nuk është thjesht një fe në kuptimin e gabuar që shpesh i jepet, por është një sistem – një tërësi e gjallë – që udhëheq jetën njerëzore në tërësi. Për shkak të natyrës së tij fetaro-politike, nuk ka ndarje në të as në jetën shpirtërore dhe as në atë materiale. Në Islam, rezultati në jetën tjetër varet nga veprat e bëra në këtë jetë.
Së dyti, adl (drejtësia) është thelbi i të gjitha vendimeve dhe veprimeve, dhe vëllazëria i eliminon të gjitha dallimet e kastës, ngjyrës, besimit, racës, klasës etj. Prandaj, barazia është themeli i rendit politik në shtetin islam dhe burimi i forcës së tij.
Së treti, në çdo plan dhe veprimtari, njeriu është në qendër, dhe mirëqenia e tij ka përparësi ndaj çdo objektivi tjetër, duke u realizuar në mënyrë që nevojat bazë të të gjithëve (ose shumicës) të plotësohen me mundësi të barabarta për të gjithë. Në këtë drejtim, tri pika udhëzuese duhet të jenë gjithmonë parasysh:
(i) interesi i përgjithshëm i shoqërisë ka përparësi ndaj interesit individual;
(ii) lehtësimi i vështirësive ka më shumë rëndësi në Sheriatin Islam se sa promovimi i përfitimeve;
(iii) një dëm më i vogël mund të shkaktohet për të shmangur një humbje më të madhe. Prandaj, liria individuale brenda kufijve etikë është e shenjtë, përderisa nuk bie ndesh me interesin e përgjithshëm të shoqërisë dhe nuk shkel të drejtat e të tjerëve.
Së katërti, në kuadrin islam, zhvillimi ekonomik është një veprimtari e orientuar drejt qëllimeve dhe vlerave, që përfshin pjesëmarrje të sigurt dhe gjithëpërfshirëse të individit dhe synon maksimizimin e mirëqenies njerëzore në çdo fushë të jetës. Zhvillimi, përfshin rritje morale, shpirtërore dhe materiale, të gjitha të ndërthurura në mënyrë të integruar dhe që çojnë drejt të mirës përfundimtare të njerëzimit. Duke pranuar këto objektiva politike, duhet të braktisim përdorimin e modeleve të thjeshta përmbledhëse që e shohin rritjen si treguesin e vetëm të zhvillimit. Kjo do të kërkojë gjithashtu rishikimin e të gjithë fushës së planifikimit të investimeve, politikës së të ardhurave dhe pagave, zhvillimit rajonal dhe strukturës tatimore. Do të duhet të zhvillohen një sërë treguesish të përbërë për të matur si rezultatet ekonomike ashtu edhe ato shoqërore.
Nga pikat e mësipërme, bëhet më e lehtë të kuptohet qasja islame ndaj zbutjes së varfërisë, por duhet të jemi të qartë për një gjë që në fillim: Nuk ka ekzistuar kurrë një shtet plotësisht islam pas epokës së artë të Profetit Muhamed (paqja qoftë mbi të) dhe katër pasuesve të tij të drejtë. Shtetet dhe qeveritë që u shfaqën në vendet myslimane pas asaj periudhe, në shkallë të ndryshme, ishin të ndikuara nga devijime ideologjike që i larguan nga thjeshtësia dhe qartësia e ligjit dhe praktikës islame të dikurshme. Ne mund të identifikojmë dhe të marrim si shembull një ose më shumë modele nga historia islame, por ato realisht nuk e meritojnë epitetin “Islamike”. Zgjidhja e problemit është që gjithmonë t’i referohemi burimeve origjinale të udhëzimit — Kuranit dhe Sunetit.
