Pse detyrohet një fëmijë të punojë? A është vallë varfëria i vetmi shkak që çon në këtë praktikë të përhapur në shumë vende të botës? Edhe pse disa nga arsyet janë përmendur tashmë, drejtpërdrejt ose tërthorazi, në pjesët e mëparshme, këtu bëhet një përpjekje më e thelluar për t’i identifikuar dhe renditur këto faktorë sipas kategorive kryesore.
Puna e fëmijëve mund të ndodhë për një sërë arsyesh që shpesh lidhen me njëra-tjetrën dhe ndikojnë ndërsjelltas. Këto arsye përfshijnë:
(i) Papunësia, nënpunësimi dhe varfëria – Kur prindërit nuk kanë punë të qëndrueshme ose të ardhura të mjaftueshme për të mbajtur familjen, ata shpesh detyrohen t’u kërkojnë edhe fëmijëve të kontribuojnë financiarisht. Në situata të tilla, puna e fëmijës shihet si një mënyrë për të mbijetuar.
(ii) Institucionet arsimore dhe sistemi arsimor – Arsimi jo cilësor, i kushtueshëm, ose që nuk është i qasshëm për të gjithë, i shtyn fëmijët të braktisin shkollën. Kur arsimi nuk shihet si i dobishëm për të ardhmen, familjet mund të preferojnë që fëmijët të punojnë në vend që të mësojnë.
(iii) Qëndrimi indiferent i prindërve dhe i shoqërisë – Në disa komunitete, puna e fëmijëve pranohet si diçka normale. Prindërit mund të mos jenë të ndërgjegjshëm për dëmet që sjell puna e hershme dhe e rëndë për zhvillimin e fëmijës, ndërsa shoqëria mund të mos e dënojë këtë dukuri.
(iv) Mungesa e një mekanizmi formal të sigurisë sociale – Kur nuk ekziston një sistem që ndihmon familjet në nevojë, si për shembull ndihma ekonomike, sigurimet shoqërore apo programe sociale mbështetëse, familjet e varfra nuk kanë asnjë alternativë tjetër përveçse të përfshijnë fëmijët në punë.
(v) Shpenzimet e drejtuara në mënyrë të gabuar – Në disa raste, të ardhurat që kanë familjet nuk përdoren për nevojat bazë si ushqimi, arsimi apo kujdesi shëndetësor, por për gjëra dytësore ose të panevojshme. Kjo sjellje ndikon në mirëqenien e përgjithshme të familjes dhe mund të shtyjë fëmijët drejt punës për të plotësuar boshllëqet ekonomike.
Pra, puna e fëmijëve është një problem kompleks që nuk mund të shpjegohet vetëm me një faktor të vetëm si varfëria, por me një kombinim të kushteve ekonomike, sociale dhe institucionale.
