Si e ndikoi pronën komerciale puna nga shtëpia?

Zyrat këto ditë “janë tempuj kënaqësie” për vendet e  punës, shkruan The Economist. Ndërsa kompanitë përpiqen të tundojnë punëtorët për t’u kthyer përsëri në zyrë, investitorët po mendojnë të krijojnë ambjente më tërheqëse.

Por një pasiguri e madhe ekziston në këtë mes, a do të kthehen mjaftueshëm punëtorë? Edhe pse vaksinimet po përparojnë, punëtorët kanë qenë pasivë për t’u kthyer. Në fillim të majit vetëm një në 20 ndërtesa në Amerikë kishte punëtorë mbi 10%, krahasuar me një të tretën në Europë dhe Afrikë dhe afërsisht gjysmën e ndërtesave në Azi, sipas Freespace, një firmë e teknologjisë së pronës.

Covid-19 ka rritur kërkesën për ndërtesa më të reja me pajisje më të mira. JPMorgan Chase, një bankë, do të zvogëlojë hapësirën e saj të përgjithshme të zyrës  ndërsa ndërton “rrokaqiellin” e dytë më të gjatë në Manhattan për selinë e saj të re.

Kjo zhvendosje po shoqërohet sëbashku me një prirje drejt hapësirave të gjelbërta të punës. Efikasiteti i energjisë dhe sistemet e filtrimit të ajrit tani shihen si thelbësore. Menaxherët e aseteve, përfshirë BlackRock dhe Brookfield, janë zotuar të marrin pasuritë e tyre në zero-emisione deri në vitin 2050 ose më shpejt.

Shumë firma pronash po zotohen që të gjitha ndërtesat e reja do të jenë me karbon zero-zero. “Zhvendosja drejt mirëqenies dhe qëndrueshmërisë nuk është modë.”- insiston James Goldsmith i Menaxherëve të Investimeve të axa. “Ky nuk është një eksperiment social. Ne jemi menaxherë të pasurive – paratë e pensionit janë në lojë.”

Fluturimi drejt cilësisë po i lë ndërtesat e vjetra të duken të padëshirueshme ashtu si puna në distancë zvogëlon kërkesën totale për hapësirë ​​për zyrë. Rreth gjysma e aksioneve premium të Hong Kongut dhe gati dy të tretat e pronës tregtare në Londër u ndërtuan më shumë se 20 vjet më parë.

SI Green, pronari më i madh i zyrës në Manhatan, thotë se qiratë në pronat e tij më të vjetra janë ulur me deri në 10%. Pa qira më të ulta,ventilim të përmirësuar ose dritë natyrore, qiramarrësit nuk do të kërkojnë më ambjente.

Fabrix, po modernizon një ndërtesë të viteve 1960 në Londër për të përfshirë një pyll në çati dhe një pishinë me dysheme qelqi. Të tjerat do të shndërrohen në hapësirë ​​laboratorike dhe kërkimore, ose shtëpi. Megjithatë, asgjë nga këto nuk mund të fshehë faktin se kërkesa për hapësirë ​​për zyrë duhet të bjerë.

Kompanitë kanë filluar të rimendojnë nevojat e tyre për pronë, me shumë zvogëlim ose vonim të qirave të reja. Globalisht, më shumë se 103 milion metra katrorë hapësirë ​​për zyre tashmë janë liruar që kur filloi pandemia, sipas Cushman dhe Wakefield, një ndërmjetës. Kjo është 18% më shumë hapësirë ​​e humbur në dysheme sesa gjatë krizës financiare të 2007-09. Normat e vendeve të lira të punës u rritën gjatë vitit të kaluar, duke arritur 18% në pranverë në Amerikë.

Parashikimet janë të zymta. Afërsisht një në pesë zyra në Amerikë do të jetë bosh në 2022, sipas Moody’s Analytics, një këshillim. Qiratë në të gjithë vendin parashikohet të bien me 7.5% këtë vit. Çuditërisht, errësira ende nuk ka bërë rrugën e saj në masat konvencionale të çmimeve dhe kredisë. Normat e mbledhjes së qirasë për pronat e drejtuara nga besimet e investimeve të pasurive të patundshme (reits) në Amerikën e Veriut mbetën mbi 90% për pjesën më të madhe të vitit të kaluar, sipas s & p, një agjenci vlerësimi. Askush nuk e di se sa punëtorë do të qëndrojnë në shtëpi dhe për sa ditë të javës. Për pjesën më të madhe, investitorët po shmangin transaksionet e nxituara: blerësit janë të kujdesshëm ndaj mbipagimit, ndërsa shitësit nuk janë të gatshëm të marrin një humbje në rast se kriza rezulton të jetë një bllokim. Vëllimi i shitjeve është tkurrur, duke i bërë çmimet një matës më pak të besueshëm të shëndetit. Mbështetja e pronës komerciale në financimin e borxhit do të thotë që një rënie mund të ketë jehonë të keqe në të gjithë sistemin financiar. Ekspozimet e bankave janë të konsiderueshme: stoku i kredive të bëra sektorit nga bankat amerikane tejkalon $ 2trn, ose rreth një të pestën e huasë së tyre totale.

Në rishikimin e saj të fundit të Stabilitetit Financiar, Banka Qendrore Europiane paralajmëroi se aktiviteti i zbutur mund të jetë duke maskuar probleme më të thella dhe gjykon se rreziqet nga prona do të “ngrihen”. Shumë fonde pensionesh në të gjithë botën janë ngarkuar me pronë tregtare vitet e fundit pasi normat e ulëta të interesit i kanë detyruar ata të kërkojnë kthime nga aktivet më pak likuide. Në prill, FMN-ja llogariti që një rritje e qëndrueshme në nivelin e konkursit prej pesë pikësh përqindjeje do të dëmtonte vlerësimet e pronës tregtare me 15% gjatë pesë viteve.

Natyra afatgjatë e qirave të pronës dhe disponueshmëria e vazhdueshme e borxhit do të thotë që humbjet nga pandemia mund të mos materializohen për disa vjet. Por kur të bëhet  llogaria, do të jetë e dhimbshme. /BM/

THE ECONOMIST

Artikulli paraprakKombet e G-7 arrijnë marrëveshje historike mbi reformën globale të taksave
Artikulli tjetërStambolli bëhet destinacioni i parë i fluturimeve të shqiptarëve për janar-prill 2021