Puna e fëmijëve, që është në kundërshtim me thelbin e fëmijërisë, arsimit dhe zhvillimit të tyre të shëndetshëm, duhet të dallojë qartë nga ajo që njihet si “puna e fëmijës.” Puna e fëmijës është një angazhim i përkohshëm dhe i kufizuar në kohë, ku fëmijët ndihmojnë për disa orë në ditë në aktivitete të ndryshme, si në bizneset familjare, në fermat e familjes, apo edhe në punë të tjera të rastësishme. Kjo formë pune konsiderohet e pranueshme dhe madje e dobishme, pasi përgatit fëmijët për jetën e të rriturve dhe i ndihmon të fitojnë aftësi dhe tradita të vlefshme.
Në anën tjetër, ekzistojnë kushtet e punës ku fëmijët janë të detyruar të kryejnë punë të rënda, të njëjtë apo të ngjashme me ato që kryejnë të rriturit. Në këto situata, puna është jo vetëm e përditshme dhe me një kohëzgjatje të gjatë, por përmban edhe elementë të shfrytëzimit të fëmijëve. Ata punojnë orë të gjata, shpesh të lodhshme, dhe janë të privuar nga e drejta për të ndjekur arsim dhe për të përjetuar fëmijërinë e tyre në mënyrë të lirë. Këto kushte janë të dëmshme jo vetëm për shëndetin fizik të fëmijëve, por edhe për zhvillimin e tyre psikologjik dhe social.
Zyra Ndërkombëtare e Punës (ILO) ka përcaktuar disa kushte kryesore që përbëjnë punën e fëmijëve në kuptimin negativ të saj. Këto përfshijnë: (i) fillimin e punës në moshë tepër të vogël, kur trupi dhe mendja e fëmijës nuk janë ende të zhvilluara; (ii) punë me orare jashtëzakonisht të gjata, që mund të shkojnë deri në 12 deri në 16 orë në ditë; (iii) punë nën presion dhe stres të lartë fizik, social ose psikologjik, që dëmton zhvillimin e tyre të shëndetshëm; (iv) punë në ambiente të pasigurta dhe të pashëndetshme, si në rrugë ose në vende ku rreziku nga aksidentet dhe sëmundjet është i lartë; (v) pagë shumë të ulët, që shpesh nuk mbulon as nevojat më bazike, për shembull 3 dollarë amerikanë për një javë pune prej 60 orësh.
Këto kushte e bëjnë punën e fëmijëve jo vetëm të papranueshme moralisht dhe ligjërisht, por edhe një pengesë të madhe për zhvillimin e shëndetshëm të shoqërisë dhe ekonomisë në përgjithësi. Prandaj, është e domosdoshme të ndërmerren masa për të mbrojtur të drejtat e fëmijëve dhe për të siguruar që ata të kenë mundësi për arsimim dhe zhvillim të plotë, larg punës së detyruar dhe shfrytëzimit.
