Abdullah bin Ebu Aufe ka thënë se ishte praktikë e zakonshme e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) që kur njerëzit i sillnin sadaka, ai i bekonte ata duke thënë: “O Allah, bekoji ata.” Kështu, kur Ebu Aufe i solli atij sadaka, ai (i Dërguari i Allahut) tha: “O Allah, beko pasardhësit e Ebu Aufës.”

Xherir bin Abdullah ka transmetuar se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Kur mbledhësi i sadakasë (zekatit) vjen tek ju, shikoni që ai të largohet i kënaqur me ju.”

Xherir bin Abdullah ka raportuar: Një grup njerëzish nga beduinët erdhën te i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) dhe thanë: “Mbledhësit e sadakasë vijnë tek ne dhe sillen padrejtësisht.” Për këtë i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Kënaqini mbledhësit tuaj.” Xheriri tha: “Që kur e dëgjova këtë nga i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), asnjë mbledhës nuk është larguar prej meje pa qenë i kënaqur.”

Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë: I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) përjashtoi (nga zekati) bagëtitë e punës (avamil) dhe dhitë që gjenden në qytet. Por, kur ato kullosin, zekati bëhet obligim për to. Ai gjithashtu përjashtoi (nga zekati) shtëpitë, skllevërit, kuajt, gomarët, kafshët e ngarkesës, veshjet, safirët dhe smeraldët e gjelbër, të cilët nuk janë të destinuar për tregti.

Islami, si fe e rregullave të qarta dhe të drejtë, ka vendosur parime të përcaktuara për pasurinë dhe shpërndarjen e saj. Një nga këto parime është edhe zekati, i cili është obligim i domosdoshëm për ata që zotërojnë pasuri përtej pragut të caktuar (nisabit). Megjithatë, ky obligim lidhet ngushtë me kalimin e një periudhe specifike kohore. Po ashtu, Islami jep hapësirë për fleksibilitet, siç shihet nga lejimi i dhënies së sadakasë para kohe.

Aisheja (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) duke thënë: ‘Nuk ka zekat mbi pasurinë (mal) derisa të ketë kaluar një vit mbi të.’”

Ali bin Ebi Talib (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton se Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të) e pyeti të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) nëse mund ta japë sadakanë para se t’i vinte koha. Ai (i Dërguari i Allahut) ia lejoi.

Këto hadithe në thelb tregojnë për përsosmërinë e sistemit të drejtë ekonomik islam. Ato përcaktojnë se zekati nuk është obligim i menjëhershëm, por i lidhur me plotësimin e kushteve të caktuara, si arritja e nisabit dhe kalimi i një viti. Nga ana tjetër, fleksibiliteti për dhënien e sadakasë para afatit tregon nxitjen për bamirësi dhe ndihmë ndaj të tjerëve.

Samura bin Xhundub transmeton: “Pas lavdërimit të Allahut dhe dërgimit të bekimeve mbi Profetin, ai na urdhëroi që të japim sadaka për mallrat tona tregtare.”

Ky hadith na kujton rëndësinë e dhënies së sadakasë (zekatit) edhe për mallrat që përdoren për tregti. Pasuria dhe fitimi ynë nuk është thjesht një bekim për ne, por edhe një mundësi për të ndihmuar të tjerët dhe për të fituar kënaqësinë e Allahut.

Amr bin Shuajb transmeton nga babai i tij, i cili transmeton nga gjyshi i tij, se një grua shkoi te i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) së bashku me vajzën e saj. Vajza e saj kishte vënë dy byzylykë të trashë prej ari. Profeti e pyeti: “A e jep zekatin për këto byzylykë?” Ajo iu përgjigj: “Jo.” Profeti tha: “A do të kënaqeshe që Allahu të të vendosë dy byzylykë prej zjarri në Ditën e Ringjalljes?” Transmetuesi tha: Atëherë ajo i hoqi ato byzylykë dhe i hodhi drejt Profetit, duke thënë: “Ato janë për Allahun, të Lartësuarin dhe të Lavdishmin, dhe për të Dërguarin e Tij.”

Ummul Muminin Ummu Selemeja (Allahu qoftë i kënaqur me të) tha: “Unë kisha zakon të vija këmborëza prej ari. E pyeta: ‘I Dërguar i Allahut, a janë ato kanz (pasuri e ruajtur në mënyrë të palejuar)?’ Ai tha: ‘Çdo gjë që arrin kufirin për zekat dhe jepet zekati për të, nuk është kanz.’”

Abdullah bin Shedad bin el-Hadi tha: “Shkuam te Aisheja, bashkëshortja e Profetit (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Ajo tha: ‘Profeti erdhi (në dhomën time) dhe pa byzylykë prej argjendi në krahët e mi. Ai pyeti: ‘Çfarë janë këto, Aishe?’ Unë thashë: ‘I kam vënë për t’u zbukuruar për ty, o i Dërguar i Allahut.’ Profeti pyeti: ‘A jep zekatin për to?’ Unë thashë: ‘Jo, përveç nëse Allahu dëshiron ndryshe.’ Atëherë ai tha: ‘Kjo është e mjaftueshme për të të çuar në Zjarrin (e Xhehenemit).’”

Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka transmetuar se Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Unë kam falur zekatin mbi kuajt dhe skllevërit. Pastaj sillni zekatin mbi dirhemët, me normën një dirhem për çdo dyzet dirhemë. Por nuk është i detyrueshëm (zekati) për 190 dirhemë. Dhe kur (pasuria) arrin në dyqind dirhemë, atëherë pesë dirhemë do të jenë të detyrueshme.”

Ky hadith tregon qartë normën e zekatit për pasuritë monetare dhe përjashtimet e bëra nga Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), duke specifikuar kufirin minimal për detyrimin e tij.

Abu Said el-Hudri transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Nuk është obligim dhënia e sadakasë (zekatit) për më pak se pesë uask (hurma ose drithëra), për më pak se pesë deve dhe për më pak se pesë ukijje (argjendi).”

Ky hadith përcakton kufijtë minimalë të pasurisë (nisab) për zekatin, duke u siguruar që vetëm ata që kanë pasuri të mjaftueshme janë të detyruar ta japin atë.

1) Enesi përcjell: Ebu Bekri (Allahu qoftë i kënaqur me të) i shkroi atij për detyrimin e sadakasë të përcaktuar nga i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të): “Ata që i kanë kopetë të ndara nuk duhet t’i bashkojnë dhe ata që i kanë kopetë të bashkuara nuk duhet t’i ndajnë nga frika e sadakasë.” [1]

2) Ukba bin Amir tha: E kam dëgjuar Profetin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) duke thënë: “Mbledhësi i tatimeve që vepron padrejtësisht nuk do të hyjë në Xhenet.”

3) Ebu el-Hajri përcjell se Muslimah bin Mahledi, guvernatori i Egjiptit, i kërkoi Ruvaife bin Thabitit ta caktonte përgjegjës për mbledhjen e ushureve. Atëherë ky i fundit tha: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) duke thënë: ‘Me të vërtetë, mbledhësi i padrejtë i tatimeve është në Zjarrin e Xhehenemit.’”

4) Enesi bin Maliku përcjell: I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Mbledhësi i padrejtë i sadakasë është si ai që e refuzon atë.”

5) Amr bin Shuajbi përcjell nga babai i tij, i cili e përcolli nga babai i tij, se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Një (mbledhës i tatimeve) nuk duhet t’i detyrojë pronarët të tërheqin bagëtitë në një vend të largët për vlerësim, as të taksapaguesit nuk duhet të lëvizin bagëtitë për të shmangur vlerësimin. Sadakaja duhet të vlerësohet në vendet e tyre (të përhershme).”

6) Muadh bin Xhebeli përcjell se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) e dërgoi atë drejt Jemenit dhe i tha: “Mblidh grurë (si sadaka) nga gruri, dele nga kopetë e deleve, deve nga tufat e deveve dhe lopë nga tufat e lopëve.”

7) Abdullah bin Omeri përcjell se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Mblidhni sadakanë e muslimanëve në vendet e tyre të ujitjes (domethënë, vendet e qëndrimit të tyre) dhe në oborret e tyre.”

[1] Ky hadith ndalon mbledhësit të vlerësojnë tufat e ndara duke i bashkuar ato ose të ndajnë tufat e bashkuara me qëllim të vendosjes së një zekati më të lartë. E njëjta gjë vlen edhe për taksapaguesit. Ata nuk duhet të përdorin mashtrime për të shmangur zekatin.

Ebu Hurejra transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Nëse një pronar i arit ose argjendit nuk paguan atë që i takon (zekatin), në Ditën e Ringjalljes, për të do të bëhen pllaka prej zjarri të cilat do të nxehen në zjarrin e Xhehenemit dhe me to do t’i digjet anash, balli dhe shpina. Sa herë që ato ftohen, procesi përsëritet gjatë një dite që zgjat pesëdhjetë mijë vjet, derisa të jepet gjykimi mes robërve dhe ai të shohë nëse rruga e tij e çon në Xhenet apo në Xhehenem.” U tha: “O i Dërguar i Allahut, çfarë ndodh me deve?” Ai (i Dërguari i Allahut) tha: “Nëse një pronar deveje nuk paguan atë që i takon, që përfshin edhe dhënien e qumështit të tyre në ditën kur ato ulen pranë ujit, kur të vijë Dita e Ringjalljes, do të përgatitet për të një fushë e butë rëre, sa më e gjerë të jetë e mundur. Nuk do të mungojë asnjë deve, qoftë e re apo e rritur, dhe ato do ta shkelin me thundrat e tyre dhe do ta kafshojnë me gojët e tyre. Sa herë që e para nga ato kalon mbi të, e fundit do të kthehet përsëri tek ai gjatë një dite që zgjat pesëdhjetë mijë vjet, derisa të jepet gjykimi mes robërve dhe ai të shohë nëse rruga e tij e çon në Xhenet apo në Xhehenem.” Përsëri u tha: “O i Dërguar i Allahut, çfarë ndodh me lopët dhe delet?” Ai tha: “Nëse një pronar lopësh ose delesh nuk paguan atë që i takon, kur të vijë Dita e Ringjalljes, do të përgatitet për to një fushë e butë rëre. Nuk do të mungojë asnjë prej tyre, qofshin me brirë të shtrembër, pa brirë apo me brirë të thyer. Ato do ta godasin me brirët dhe do ta shkelin me thundrat e tyre. Sa herë që e para nga ato kalon mbi të, e fundit do të kthehet përsëri tek ai gjatë një dite që zgjat pesëdhjetë mijë vjet, derisa të jepet gjykimi mes robërve. Dhe ai do të shohë nëse rruga e tij e çon në Xhenet apo në Xhehenem.” U tha: “O i Dërguar i Allahut, çfarë ndodh me kuajt?” Ai tha: “Kuajt ndahen në tri lloje. Për një njeri, ata janë barrë; për një tjetër, ata janë mbulesë; dhe për një tjetër, ata janë burim shpërblimi. Ai që i ka barrë, është ai që i mban për t’u mburrur, për t’u dukur dhe për të kundërshtuar myslimanët; kështu që ata janë barrë për të. Ai që i ka mbulesë, është ai që i mban për hir të Allahut, por nuk harron të drejtën e Allahut për shpinën dhe qafën e tyre, kështu që ata janë mbulesë për të. Ndërsa ata që sjellin shpërblim janë kuajt që mbahen për hir të Allahut, për t’u përdorur nga myslimanët. Ai i lëshon ata në kullota dhe fusha, dhe çfarëdo që të hanë ata nga ato kullota dhe fusha, i regjistrohet si vepër e mirë, njësoj si plehu dhe urina e tyre. Edhe kur ato çlirohen nga freri dhe kalojnë një ose dy herë nëpër fushë, gjurmët e thundrave të tyre dhe plehu i tyre i regjistrohen si vepra të mira për pronarin. Kur ai i çon ata pranë një lumi nga i cili pinë ujë, edhe pse nuk e ka synuar të shuajë etjen e tyre, Allahu i regjistron atij shpërblim për atë që ata kanë pirë.” U tha: “O i Dërguar i Allahut, çfarë ndodh me gomarët?” Ai tha: “Nuk më është shpallur asgjë në veçanti për gomarët, përveç këtij ajeti gjithëpërfshirës: Kush bën një grimcë të mirë, do ta shohë atë, dhe kush bën një grimcë të keqe, do ta shohë atë.”

1) Është transmetuar nga Talha bin Ubejdullah se një person me flokë të shpupuritur, një ndër njerëzit e Nexhdit, erdhi te i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Ne dëgjuam murmuritjen e zërit të tij, por nuk mundëm të kuptonim qartë çfarë po thoshte derisa iu afrua të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Atëherë u bë e qartë se ai po bënte pyetje mbi Islamin. I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Pesë falje gjatë ditës dhe natës.” (Mbi këtë) ai tha: “A kam detyrim të fal ndonjë tjetër përveç këtyre?” Ai (i Dërguari i Allahut, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Jo, përveçse ato që bën vullnetarisht nga dëshira jote e lirë, dhe agjërimi i Ramazanit.” Pyetësi tha: “A kam detyrim të bëj ndonjë gjë tjetër përveç kësaj?” Ai (i Dërguari i Allahut, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Jo, përveçse ato që bën vullnetarisht nga dëshira jote e lirë.” Dhe i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) i foli për zekatin (sadaka obligative). Pyetësi tha: “A kam detyrim të jap ndonjë gjë tjetër përveç kësaj?” Ai (i Dërguari i Allahut, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Jo, përveçse atë që jep vullnetarisht nga dëshira jote e lirë.” Burri u kthye mbrapsht duke thënë: “Unë nuk do të shtoj asgjë më shumë se kaq, as nuk do të heq asgjë prej tij.” I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Ai është i shpëtuar nëse është i sinqertë në atë që thotë.”

2) Ibn Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me ta) ka transmetuar se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “(Ndërtesa e) Islamit është ndërtuar mbi pesë (gjëra): Dëshmia se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut, falja e namazit, dhënia e zekatit, (kryerja e) haxhit dhe agjërimi i Ramazanit.”

3) Kajs ka thënë se Xherir bin Abdullahu ka transmetuar: “Unë dhashë besën (në duart e) të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) për kryerjen e namazit, dhënien e zekatit dhe dëshirën e mirë për çdo mysliman.”

4) Ebu Ejub (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka transmetuar se një person i tha të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të): “Më trego për një vepër që mund të më fusë në Xhenet.” Ai (Ebu Ejubi) tha: “Çfarë dëshiron ai?” Atëherë i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Kjo është një dëshirë e thjeshtë nga ana e tij. Adhuro Allahun dhe mos i shoqëro asgjë Atij, fale namazin, jep zekatin dhe mbaj lidhjet me të afërmit e tu.”

5) Transmetohet nga Enes bin Maliku se ai ka thënë: “Neve na ishte ndaluar të pyesnim ndonjë gjë (pa nevojë të vërtetë) te i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Prandaj na pëlqente që ndonjë person i mençur nga banorët e shkretëtirës të vinte dhe ta pyeste atë, në mënyrë që ne ta dëgjonim. Një burrë nga banorët e shkretëtirës erdhi (te i Dërguari i Allahut) dhe tha: ‘Muhamed, i dërguari yt erdhi tek ne dhe na tregoi pohimin tënd se Allahu të ka dërguar ty (si profet).’ Ai (i Dërguari i Allahut, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: ‘Ai ka thënë të vërtetën.’ Ai (beduini) tha: ‘Kush e krijoi qiellin?’ Ai (i Dërguari i Allahut) u përgjigj: ‘Allahu.’ Ai (beduini përsëri) tha: ‘Kush e krijoi tokën?’ Ai (i Dërguari i Allahut) u përgjigj: ‘Allahu.’ Ai (beduini përsëri) tha: ‘Kush i ngriti këto male dhe krijoi çfarë ka në to?’ Ai (i Dërguari i Allahut) u përgjigj: ‘Allahu.’ Atëherë ai (beduini) tha: ‘Për Atë që krijoi qiellin, tokën dhe ngriti malet mbi to, a është Allahu që të ka dërguar ty?’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Po.’ Ai (beduini) tha: ‘I dërguari yt na tha se pesë namaze janë bërë obligim për ne gjatë ditës dhe natës.’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Ai ka thënë të vërtetën.’ Ai (beduini) tha: ‘Për Atë që të dërgoi, a është Allahu që të ka urdhëruar për këtë (d.m.th. namazin)?’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Po.’ (Beduini) tha: ‘I dërguari yt na tha se zekati është bërë obligim për pasuritë tona.’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Ai ka thënë të vërtetën.’ Ai (beduini) tha: ‘Për Atë që të dërgoi (si Profet), a është Allahu që të ka urdhëruar për këtë (zekatin)?’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Po.’ Ai (beduini) tha: ‘I dërguari yt na tha se është bërë obligim për ne të agjërojmë çdo vit gjatë muajit të Ramazanit.’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Ai ka thënë të vërtetën.’ Ai (beduini) tha: ‘Për Atë që të dërgoi (si Profet), a është Allahu që të ka urdhëruar për këtë (agjërimin e Ramazanit)?’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Po.’ Ai (beduini) tha: ‘I dërguari yt na tha se haxhi është bërë obligim për atë që ka mundësi ta përballojë udhëtimin drejt tij (Qabesë).’ Ai (i Dërguari i Allahut) tha: ‘Ai ka thënë të vërtetën.’ Transmetuesi tha se ai (beduini) u nis (pas përfundimit të kësaj përgjigjeje, por gjatë largimit të tij) tha: ‘Për Atë që të dërgoi me të Vërtetën, unë nuk do të shtoj asgjë tjetër mbi këto, as nuk do të pakësoj asgjë prej tyre.’ Mbi këtë i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: ‘Nëse ai është i sinqertë (në atë që tha), ai do të hyjë në Xhenet.’”

6) Transmetohet nga Ebu Ejub Ensariu se njëherë gjatë një udhëtimi të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) një beduin iu afrua dhe kapi kapistrën e devës së tij, pastaj tha: “O i Dërguar i Allahut (ose Muhamed), më trego për atë që më afron pranë Xhenetit dhe më largon nga Zjarri (i Xhehenemit).” Transmetuesi tha: “I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ndaloi për një çast dhe hodhi një vështrim mbi shokët e tij dhe më pas tha: ‘Atij i është dhënë një mundësi e mirë (ose është udhëzuar mirë).’ Ai (i Dërguari i Allahut) duke iu drejtuar beduinit tha: ‘(Përsërit) çfarë the.’ Ai (beduini) e përsëriti atë. Pas kësaj i Dërguari (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: ‘(Vepra që mund të të afrojë pranë Xhenetit dhe të të largojë nga Zjarri është kjo:) adhuro Allahun dhe mos i shoqëro asgjë Atij, fale namazin, jep zekatin dhe bëj mirësi ndaj të afërmve.’ (Pasi tha këto fjalë, i Dërguari i Allahut i tha beduinit:) Liroje kapistrën e devës sime.”