Ebu Musa ka transmetuar se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Besimtari i sinqertë dhe i ndershëm, i cili shpenzon (nganjëherë ai tha: ‘Që jep’) atë që i është urdhëruar të japë, duke e dhënë të plotë me zemër të mbushur me gëzim, dhe ia jep atij që i është urdhëruar, ai është një nga ata që japin sadaka.”
Përdorimi i kujdesshëm i fondeve publike
1) Ebu el-Velid ka transmetuar: “E dëgjova Haule bint Kajs (dhe ajo ishte gruaja e Hamza bin Abdulmutalibit) duke thënë: ‘E kam dëgjuar të dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) duke thënë: Kjo pasuri është jeshile dhe e ëmbël. Kushdo që e fiton atë me mjete të lejuara është i begatuar në të. Por ka shumë njerëz që shpërdorojnë pasurinë e Allahut dhe të të dërguarit të Tij në mënyrën që ata dëshirojnë. Këta njerëz nuk do të marrin asgjë në Ditën e Gjykimit përveç zjarrit (të Xhehenemit).’”
2) Abdullah bin Zariri ka transmetuar se ai e vizitoi Ali bin Ebi Talibin (Allahu qoftë i kënaqur me të). Hasani tha se ishte dita e Bajramit të Kurbanit. Pastaj (Aliu) na shërbeu hazirah (një pjatë tradicionale). Unë i thashë: “Allahu të rregulloftë punët! Sikur të na kishe shërbyer një gjeldeti ose një patë, Allahu, i Madhërishëm dhe i Lavdishëm, do ta kishte shtuar të mirën.” Ai pastaj tha: “O Ibn Zarir: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) duke thënë: ‘Asgjë nga pasuria e Allahut (dmth. pasuria publike) nuk është e lejuar për halifin përveç dy enëve. Në njërën enë ai dhe familja e tij do të hanë, dhe tjetrën do ta vendosë para njerëzve (dmth. mysafirëve të tij).’”
Ndershmëria në fondet publike
1) Hasani transmeton: Ubaidullah b. Zijadi vizitoi Makil b. Jasar Muzanin gjatë sëmundjes nga e cila më pas ndërroi jetë. Në këtë rast, Makili i tha: “Po të tregoj një hadith që kam dëgjuar nga i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) dhe që nuk do ta kisha përcjellë nëse do të dija se do të jetoja më gjatë. Vërtet, e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) të thotë: Nuk ka asnjë prej robërve që i është besuar kujdesi për të tjerët dhe vdes në një gjendje ku ka qenë i pandershëm në detyrimet e tij ndaj tyre, që Allahu të mos ia ndalojë Parajsën.”
2) Është transmetuar nga Adi b. Amira el-Kindi i cili ka thënë: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) të thotë: ‘Kushdo prej jush që caktohet nga ne në një pozitë autoriteti dhe fsheh prej nesh një gjilpërë ose diçka edhe më të vogël, kjo konsiderohet përvetësim i fondeve publike dhe do të duhet ta paraqesë atë në Ditën e Gjykimit.’ Transmetuesi thotë: Një burrë me lëkurë të errët nga Ensarët u ngrit – ende mund ta vizualizoj atë – dhe tha: ‘I Dërguar i Allahut, tërhiqe mbrapsht nga unë detyrën që më ke ngarkuar.’ Ai tha: ‘Çfarë të ndodhi?’ Burri tha: ‘Të dëgjova të thoshe kështu.’ Ai (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: ‘Edhe tani e them këtë: kushdo prej jush që caktohet nga ne në një pozitë autoriteti, duhet të dorëzojë çdo gjë, të madhe apo të vogël, dhe çfarëdo që t’i jepet, ta marrë vetëm atë që është e lejuar, ndërsa duhet të përmbahet nga çdo gjë që është e ndaluar.’”
3) Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton: “I Dërguari (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u ngrit mes nesh dhe përmendi pandershmërinë në lidhje me plaçkën e luftës, duke e trajtuar atë si një çështje shumë të rëndë. Ai tha: ‘Mos le të shoh askënd prej jush (në Ditën e Ringjalljes) me një dele që blegëron në qafën e tij ose me një kalë që hingëllon në qafën e tij.’ Ai do të thotë: ‘O i Dërguar i Allahut, më shpëto! Por unë do t’i them: Nuk mund të bëj asgjë për ty, pasi ta kam përcjellë Mesazhin Hyjnor. Dhe mos le të shoh askënd prej jush me një deve që rënkon në qafën e tij dhe të thotë: O i Dërguar i Allahut, më shpëto! Për këtë unë do të them: Nuk mund të bëj asgjë për ty, pasi të kam dhënë udhëzimet e plota.’”
Abdullah b. Omeri transmeton: “Ishte një burrë që ishte ngarkuar me përgjegjësinë për punët e shtëpisë së të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Ai quhej Kirkira. Ai vdiq dhe i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: ‘Ai është në Zjarrin e Xhehenemit.’ Shokët e tij shkuan për të kërkuar (diçka që mund t’i përkiste atij) dhe gjetën një veshje prej leshi me vija, të cilën ai e kishte përvetësuar në mënyrë të pandershme nga plaçka e luftës.”
4) Ebu Hurejra transmeton: “Dolëm për të luftuar së bashku me të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ditën e Hajberit. Nuk morëm asnjë ar ose argjend si plaçkë lufte përveç kafshëve, rrobave dhe pajisjeve. Një person nga Banu Dubejb, me emrin Rifaa b. Zejd, i dhuroi një skllav, të quajtur Midam, të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Pastaj i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u nis për në Vadi-ul-Kura dhe kur arriti atje, Midami po ç’ngarkonte një deve të të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) dhe u qëllua nga një shigjetë që e vrau. Njerëzit thanë: ‘Ai do të shkojë në Parajsë.’ Për këtë i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: ‘Aspak. Pasha Allahun, në dorën e të cilit është jeta ime, pelerina që ai mori nga plaçka e Hajberit, që nuk ishte pjesë e ndarjes, do të ndizet flakë për të.’ Kur njerëzit e dëgjuan këtë, një person solli një rrip sandalesh ose dy rripa sandalesh te Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Ai tha: ‘Një rrip sandalesh zjarri ose dy rripa sandalesh zjarri.’”
Përgjegjësia
Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Secili prej jush është kujdestar dhe është përgjegjës për atë që i është ngarkuar. Prandaj, prijësi është kujdestar i popullit dhe është përgjegjës për ta; një burrë është kujdestar i familjes së tij dhe është përgjegjës për ta; një grua është përgjegjëse për shtëpinë e burrit të saj dhe për fëmijët e tij; dhe një skllav është kujdestar i pasurisë së zotërisë së tij dhe është përgjegjës për të. Kini kujdes, secili prej jush është kujdestar dhe secili prej jush është përgjegjës për ata që ka nën kujdes.”
Financat publike
Qëndrueshmëria e një shteti varet nga aftësia e qeverisë së tij për të mbledhur të ardhurat e nevojshme dhe për t’i shpërndarë ato për nevojat kolektive. I Dërguari i Shenjtë (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), pas themelimit të shtetit të vogël të Medinës, e përqendroi vëmendjen e tij te kjo domosdoshmëri jetike. Përveç kontributeve vullnetare për të financuar betejat dhe detyrimet e tjera shoqërore, zekati u vendos mbi pasurinë e myslimanëve. Ky ishte i vetmi tatim që ishte i përcaktuar në Kuran dhe i zbatuar nga Profeti (Sall Allahu alejhi ue selam), megjithëse juridiksioni i shtetit për të vendosur taksa të tjera mbeti i paprekur.
Zekati është një nga pesë shtyllat e Islamit. Ai është një shtyllë e besimit dhe përmendet në Kuran disa herë. Është një ibadet si namazi dhe agjërimi dhe mohimi i pagesës së tij ose shmangia e qëllimshme është e barasvlershme me mohimin e besimit në Islam. Në shumë aspekte, zekati është një institucion unik, i pakrahasueshëm me taksat e tjera të vendosura nga një shtet. Së pari, është një taksë mbi pasurinë dhe jo mbi të ardhurat. Së dyti, mblidhet nga të pasurit dhe shpenzohet për të varfrit. Kreu i shpenzimeve të zekatit është specifikuar në Kuran dhe nuk mund të përdoret për qëllime të tjera. Së treti, ai është një sigurim shoqëror gjithëpërfshirës që mbulon pothuajse të gjitha rreziqet në një shoqëri myslimane, pa qenë domosdoshmërisht një kontribut në fondin e zekatit. Së katërti, zekati shpërndahet kryesisht në zonën nga e cila është mbledhur. Së pesti, normat, kufijtë e përjashtimit dhe rregullat bazë janë përcaktuar nga Profeti (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) dhe janë të pandryshueshme për të gjitha kohërat. Së gjashti, është një institucion vetë-mjaftues që përmbush kostot dhe shpenzimet e veta. Së shtati, ligji dhe funksionimi i tij janë aq të thjeshta sa që edhe njerëzit e paarsimuar mund t’i ndjekin dhe t’i zbatojnë. Së teti, kufiri i përjashtimit është aq i ulët sa një pjesë shumë e madhe e popullsisë merr pjesë në krijimin e këtij fondi. Së nënti, rregullat e shpërndarjes rekomandojnë që zekati duhet të jetë një burim forcimi ekonomik në mënyrë të përhershme që njerëzit të mund të bëhen anëtarë produktivë të shoqërisë në vend që të mësohen të jetojnë me lëmoshë. Së dhjeti, përkufizimi i zekatit është që të pastrojë pasurinë e njerëzve. Prandaj, konsiderohet si një “papastërti” e pasurisë që duhet hequr. Sistemi i vlerave të shoqërisë është i tillë që ata që nuk kanë nevojë të marrin e konsiderojnë si turp të jetojnë nga zekati i të tjerëve, megjithëse ata që paguajnë e konsiderojnë këtë si një nga përgjegjësitë e tyre socio-fetare.
Përveç zekatit, kishte burime të tjera të të ardhurave në shtetin islam, por ato ishin të lidhura me ekonominë e luftës. Profeti Muhamed (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u përfshi në shumë beteja mbrojtëse dhe sulmuese. Kjo ngriti çështjen e enfalit (plaçkës së luftës) dhe xhizjes. Ligji bazë i enfalit u shpall në Kuran (8:1) dhe u elaborua nga Profeti (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). U urdhërua që hums (një e pesta) i enfalit të depozitohej në Baitul Mal (Thesarin e Shtetit). Në këtë mënyrë, hums u bë një burim i rregullt të ardhurash për shtetin. Në mënyrë të ngjashme, ato toka që u çliruan pa përleshje të forcave u konsideruan fai. Fai gjithashtu u bë një burim i të ardhurash për shtetin si rezultat i disa çlirimeve pa luftë. Xhizja u vendos nga Profeti i Shenjtë (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) mbi të krishterët dhe magët, të cilët pranuan sovranitetin e Islamit duke paguar një shumë të caktuar.
Më vonë, u vendosën edhe ushur (dogana) mbi tregtarët jomyslimanë, sepse tregtarët myslimanë duhej të paguanin tarifa të ngjashme në tokat e jomyslimanëve.
Profeti (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) i urdhëroi myslimanët që të paguajnë sadakanë në festën e Fitër Bajramit. Ajo duhej të paguhej në formë parash ose produktesh me një normë të përcaktuar nga të pasurit (Sahib-el-Nisab) për të varfrit. Sadaka-tul-Fitri ishte i detyrueshëm dhe mblidhej nga shteti, megjithëse mund të jepej edhe drejtpërdrejt të varfërve në nivel individual.
Administrimi i zekatit dhe i të ardhurave të tjera ishte në një fazë fillestare gjatë jetës së Profetit (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Megjithatë, u vendos një kornizë e përgjithshme. Amilinët (mbledhësit e zekatit) merrnin udhëzime të detajuara për mbledhjen e zekatit. Po kështu, publiku që paguante zekatin informohej për detyrimet e tyre lidhur me pagesën e këtyre detyrimeve. Në të njëjtën mënyrë, u përcaktua edhe kodi bazë për shpenzimet nga fondi i zekatit.
Udhëzimet e Profetit (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) lidhur me mbledhjen dhe shpërndarjen e të ardhurave të shtetit i dhanë një shenjtëri Baitul Malit. Baitul Mali filloi të identifikohej si një amanet i myslimanëve, ndërsa halifi u bë kujdestari i tij. Ai ishte i përgjegjshëm për çdo qindarkë të shpenzuar nga ai. Megjithatë, me degjenerimin e myslimanëve, ky koncept gjithashtu u zhduk, dhe sundimtarët e korruptuar e përdorën Baitul Malin si një thesar personal.
Falja e borxhliut të varfër
1) Abu Said el-Hudri (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregoi se në kohën e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) një burrë pësoi humbje në frytet që kishte blerë dhe borxhi i tij u shtua; kështu që i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u tha njerëzve të jepnin lëmoshë për të dhe ata dhanë, por ajo nuk mjaftoi për të paguar borxhin e tij plotësisht, me ç’rast i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u tha huadhënësve të tij: “Merrni atë që gjeni, nuk do të keni asgjë tjetër përveç asaj (lëmoshës).”
Aisheja (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregoi: I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) dëgjoi zërat e grindjes së dy personave te dera; të dy zërat ishin mjaft të lartë. Njëri kërkonte disa ulje dhe dëshironte që tjetri të tregonte butësi ndaj tij, me ç’rast (tjetri) po thoshte: “Për Allahun, nuk do ta bëj atë.” Pastaj erdhi i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tek ata dhe tha: “Ku është ai që betohet për Allahun se nuk do të bëjë mirë?” Ai tha: “O i Dërguari i Allahut, unë jam.” Kështu, ai mund ta ketë atë siç dëshiron.
Abdullah b. Kab b. Malik tregoi nga babai i tij se ai e ngushtoi në xhami Ibn Ebu Hadradin për pagesën e borxhit që ai i detyrohej gjatë jetës së të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). (Në këtë grindje) zërat e tyre u bënë të lartë derisa i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) i dëgjoi, ndërsa ishte në shtëpi, kështu që i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) doli drejt tyre, ngriti perden e apartamentit të tij dhe thirri Kab b. Malik dhe tha: O Kab. Ai tha: “Jam në shërbimin tënd, o i Dërguari i Allahut.” Ai tregoi me dorë që të falte gjysmën e borxhit të tij. Kab tha: “O i Dërguari i Allahut, jam i gatshëm ta bëj atë,” me ç’rast i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) i tha (Ibn Ebu Hadradit): “Ngrihu dhe bëja pagesën (e pjesës tjetër).”
2) Hudhejfe tregoi se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Engjëjt ia morën shpirtin një personi që kishte jetuar mes njerëzve para jush. Ata (engjëjt) thanë: ‘A ke bërë ndonjë gjë të mirë?’ Ai tha: ‘Jo.’ Ata thanë: ‘Përpiqu të kujtosh.’ Ai tha: ‘Unë i jepja njerëzve hua dhe u urdhëroja shërbëtorëve të mi që t’u jepnin afat atyre në rrethana të vështira dhe t’u jepnin lehtësira atyre që ishin në gjendje ta paguanin.’ Allahu, i Madhëruar dhe i Lartësuar, u tha (engjëjve): “Duhet t’i injoroni (dështimet e tij).”
Abdullah b. Ebu Katade tregoi se Ebu Katada (Allahu qoftë i kënaqur me të) kërkoi (pagesën e) borxhit nga borxhliu i tij, por ai u zhduk; më vonë e gjeti atë dhe ai tha: “Për Allahun, jam në vështirësi.” Me këtë rast ai (Ebu Katada) tha: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) duke thënë: ‘Ai që dëshiron që Allahu ta shpëtojë nga dënimet e Ditës së Gjykimit, le t’i japë afat atij që nuk ka mundësi ta paguaj borxhin ose t’ia falë (borxhin).”
3) Ubade b. el-Velid b. Ubade b. Samit tregoi: Unë dhe babai im u nisëm në kërkim të dijes te një fis i Ensarëve para vdekjes së tyre (domethënë para se të largoheshin nga kjo botë shokët e Profetit), dhe unë isha i pari që takova Ebu Jasarin, një shok i të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), dhe aty ishte një djalë i ri me të që mbante regjistrin e letrave me vete, dhe mbi të ishte një mantel i përgatitur nga fisi Maafiri. Dhe shërbëtori i tij gjithashtu kishte një mantel Maafiri. Babai im i tha atij: “Xhaxhai im, po shoh shenja zemërimi ose agonije në fytyrën tënde.” Ai tha: “Po, filani, biri i filanit, nga fisi Harami më ka borxh. Unë shkova te familja e tij, i përshëndeta dhe thashë: Ku është ai? Ata thanë: Nuk është këtu. Pastaj doli para meje djali i tij që ishte në prag të rinisë. I thashë: Ku është babai yt? Ai tha: Sapo dëgjoi zërin tënd, u fsheh pas shtratit të nënës sime. I thashë: Dil para meje, sepse e di ku je. Ai doli. I thashë: Çfarë të shtyu të fshiheshe nga unë? Ai tha: Për Allahun, çfarëdo që do të të them nuk do të jetë gënjeshtër. Për Allahun, kam frikë se do të gënjej dhe në rastin e një premtimi do ta thyej atë, pasi ti je shoku i të Dërguarit të Allahut (Sall Allahu alejhi ue selam). Fakt është që jam në vështirësi në lidhje me paratë. I thashë: A më betohesh për Allahun? Ai tha: Për Allahun. Pastaj ai solli shënimin e tij premtues dhe e fshiu (borxhin) me dorën e tij dhe tha: Bëje pagesën kur të gjesh veten të mundur për të më paguar; nëse nuk mundesh, atëherë nuk ka përgjegjësi mbi ty. Këta dy sy të mi panë, dhe ai (Ebu Jasari) vendosi gishtat mbi sytë e tij, dhe këto dy veshë të mi dëgjuan dhe zemra ime mbajti mend, dhe ai tregoi drejt zemrës së tij se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: Ai që i jep kohë atij që është në vështirësi financiare (në pagesën e borxhit) ose ia fal borxhin, Allahu do t’i sigurojë atij hijen e Tij. I thashë atij: “Xhaxhai im: nëse merr mantelin e shërbëtorit tënd dhe i jep atij dy rrobat e tua, ose merr dy rrobat e tij të Maafirit dhe i jep mantelin tënd, atëherë do të kishte një veshje për ty dhe një për të.” Ai më fshiu kokën dhe tha: “O Allah, bekoje djalin e vëllait tim! O, biri i vëllait tim, këta dy sy të mi panë dhe këta dy veshë të mi dëgjuan, dhe kjo zemër e imja e mbajti mend këtë,” dhe tregoi drejt zemrës së tij, “se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: Ushqejini (shërbëtorët) dhe vishni ata (shërbëtorët) me atë që visheni vetë. Dhe nëse unë i jap atij të mirat e kësaj bote, kjo është më e lehtë për mua sesa që ai të marrë virtytet e mia në Ditën e Ringjalljes…”
4) Xhabiri (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregoi se i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) urdhëroi të bëhen zbritje në pagesën e atyre që u është ndodhur një fatkeqësi.
Padrejtësia në vonesën e pagesës së borxhit
Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka transmetuar se Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Vonesa (në pagesën e borxhit) nga ana e një njeriu të pasur është padrejtësi, dhe kur dikush prej jush i referohet një njeriu të pasur, ai duhet ta ndjekë atë.”
Garancia, solidariteti dhe drejtësia në praktikë
Ibn Abasi transmeton se një person e ndoqi borxhliun e tij, i cili i detyrohej dhjetë dinarë në kohën e Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Ai (borxhliu) tha: “Nuk kam asgjë për të shlyer borxhin tënd.” Ai (huadhënësi) tha: “Për Allahun, nuk do të të lë deri sa të shlyesh borxhin tim ose të më sjellësh ndonjë garanci.” Atëherë ai (huadhënësi) e tërhoqi (borxhliun) te Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të). Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) i tha (huadhënësit): “Sa kohë do t’i japësh afat?” Ai (huadhënësi) tha: “Një muaj.” Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Unë jam garanci për të (borxhliun).” Borxhliu mbërriti në ditën e caktuar nga Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) dhe solli paratë. Pastaj Profeti i Shenjtë (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) e pyeti (borxhliun): “Nga i more këto para?” Ai (borxhliu) tha: “I mora nga një minierë.” Ai (Profeti) tha: “Nuk ka dobi në to (sepse paratë mund t’i përkasin dikujt tjetër).” Pastaj ai (Profeti) e pagoi vetë borxhin.
Ibn Ebu Kadah transmeton se një arkivol u soll te Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), që ai të lutej mbi të. Ai (Profeti) tha: “Lutuni për shokun tuaj, sepse ai është borxhli.” Atëherë Ebu Kadah tha: “Unë marr përsipër shlyerjen e borxhit të tij.” Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) e pyeti (Ebu Kadah): “A do ta paguash borxhin plotësisht?” Ai (Ebu Kadah) tha: “Po, plotësisht.” Ai (i ndjeri) i detyrohej tetëmbëdhjetë ose nëntëmbëdhjetë dirhem.
Pengu
Aisheja (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ bleu disa drithëra nga një hebre me pagesë të vonuar dhe i dha atij si peng një parzmore të tijën.
Shlyerja e borxhit
1) Transmetohet nga Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të) se Profeti ﷺ ka thënë:
“Kushdo që merr sendet e të tjerëve me qëllim për t’i kthyer, Allahu do ta ndihmojë për t’i kthyer ato. Por kushdo që i merr ato me qëllim për t’i shpërdoruar, Allahu do t’ia shkatërrojë pasurinë për këtë arsye.”
2) Suhejb el-Hajr transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Kushdo që merr hua me qëllimin për të mos e kthyer, ai do të takohet me Allahun si një hajdut.” Ebu Hurejra transmeton: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Kushdo që merr sendet e të tjerëve me qëllimin për t’i shkatërruar, Allahu do ta shkatërrojë atë.”
3) Imran bin Hudhejfe transmeton se Mejmunja (nëna e besimtarëve, Allahu qoftë i kënaqur me të) zakonisht merrte hua shpesh. Familjarët e saj e qortonin për këtë. Njëherë, kur e gjetën nën borxh, ajo tha: “Nuk do të heq dorë nga marrja e borxhit.” Me të vërtetë, kam dëgjuar të Dashurin dhe të Lavdëruarin ﷺ të thotë: “Kushdo që merr hua dhe Allahu e di se ka qëllim për ta kthyer, Allahu do ta ndihmojë ta kthejë atë në këtë botë.”
4) Transmetohet nga Ebu Rafiu se i Dërguari i Allahut ﷺ mori hua një deve të vogël (nën gjashtë vjeç) nga një burrë. Kur i sollën devetë e sadakasë, ai urdhëroi Ebu Rafiun t’ia kthejë atij burrit devën si shlyerje të borxhit. Ebu Rafi kthehet dhe thotë: “Nuk gjeta mes tyre përveç deveve më të mira, mbi moshën katër vjeç.” I Dërguari i Allahut ﷺ tha: “Jepi atë, sepse më të mirët mes njerëzve janë ata që janë më të mirë në shlyerjen e borxhit.”
Ebu Hurejra transmeton: I Dërguari i Allahut ﷺ kishte borxh ndaj një personi. Ky i fundit u soll në mënyrë të vrazhdë ndaj tij, çka i shqetësoi shokët e Profetit ﷺ. Për këtë, Profeti ﷺ tha: “Kush ka të drejtën e tij, ka të drejtë të flasë.” Ai i urdhëroi shokët e tij:
“Blini një deve për të dhe jepjani.” Ata thanë: “Nuk gjejmë një deve të moshës së njëjtë, por vetëm një deve më të mirë.” Ai tha: “Blini atë dhe jepjani atij, sepse më të mirët mes jush janë ata që janë më të mirë në shlyerjen e borxhit.”
5) Transmetohet nga Ebu Hurejra se sa herë që i sillnin trupin e një të vdekuri që kishte borxhe, i Dërguari i Allahut ﷺ pyeste nëse kishte lënë pasuri për të shlyer borxhin. Nëse kishte pasuri të mjaftueshme, ai lutej për të. Por nëse jo, ai thoshte: “Ju falni lutje për shokun tuaj.” Kur Allahu i hapi portat e fitores për të, Profeti ﷺ tha: “Unë jam më afër besimtarëve sesa ata vetë. Kushdo që vdes duke lënë borxhe, shlyerja e tyre është përgjegjësia ime. Dhe kushdo që vdes duke lënë pasuri, ajo i takon trashëgimtarëve të tij.”
Ebu Hurejra transmeton: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Pasha Atë në dorën e të Cilit është jeta e Muhamedit, nuk ka asnjë besimtar në tokë me të cilin unë nuk jam më i afërti mes të gjithë njerëzve. Kushdo prej jush që vdes duke lënë borxhe, unë jam këtu për t’i shlyer. Dhe kushdo që vdes duke lënë pas fëmijë, unë jam këtu për t’u kujdesur për ta. Por kushdo që lë pasuri, ajo i takon trashëgimtarit, cilido qoftë ai (ose ajo).”











