Vakala është një kontratë agjencie, ku mbajtësi i llogarisë (zotëruesi) emëron një institucion financiar islam (agjent) për të kryer aktivitete investimi. Thuhet se vakala “lejon një riciklim shumë më efikas të likuiditetit afatshkurtër në sistemin bankar islam”. Bankat islame dhe institucionet financiare ofrojnë kontrata vakala në forma të ndryshme, duke përfshirë letër krediti, çertifikatë monetare islame, obligacione islame, depozitë me afat dhe sigurim islam.
Zbatimi i vakala në banka
Në kontratat vakala, fitimi real shpërndahet sipas raportit të fitimit të rënë dakord paraprakisht. Banka (vakil) është në gjendje të specifikojë kthimin e pritur nga depozitat e klientëve duke investuar në instrumente të përzgjedhura për një tarifë të dakorduar vakil. Vakil-i më pas kryen investimin për të gjeneruar fitim, në emër dhe për llogari të klientëve (muvakkil). Muvakkil-i specifikon kthimin e pritur nga investimi dhe vakil-i është i detyruar të gjejë një investim që të arrijë këtë kthim të pritur, pasi të zbriten tarifat e vakil-it. Çdo fitim që tejkalon kthimin e rënë dakord do të mbahet nga vakil-i si shpërblim shtesë. Ashtu si në çdo investim tjetër, në rast dështimi, muvakkil-i (depozituesi) mban të gjitha rreziqet dhe humbjet, përveç atyre që vijnë si pasojë e keqmenaxhimit ose pakujdesisë nga ana e vakil-it (agjentit). Struktura e depozitës vakala paraqitet në figurën më poshtë.
Çështjet e sheriatit në strukturën e depozitës me vakala
Mekanizmi, në thelb, i përmbush të gjitha kushtet e përcaktuara nga dijetarët dhe garanton transaksione të drejta dhe në përputhje me Sheriatin. Megjithatë, ka disa çështje që duhen theksuar në këtë lloj kontrate. Kontrata e vakalas është kritikuar për mundësinë e konfliktit të interesit, gjë që mund të çojë në dyshime ose akuza (tuhmah) ndaj agjentit. Kjo ndodh kur agjenti vepron kundër interesave të mandantit të tij. Ky problem njihet si “problemi i agjencisë” dhe lind kur qëllimet e pronarit nuk përputhen me qëllimet e agjentit. Për më tepër, nuk kërkohet ndonjë mall fizik sipas kontratës vakala. Kjo ngre pyetjen nëse vakala është një strukturë efikase qeverisjeje në aspektin e rrezikut dhe kontrollit.
