Tani le të shqyrtojmë parimet islame të financës dhe të vlerësojmë pasojat e tyre që janë të rëndësishme për ndërtimin e modeleve. Nuk mund të ekzistojë asnjë kontratë huaje që përmban një shtesë në shumën bazë, sepse kjo është kamatë. Nëse është kontratë huaje, atëherë duhet të jetë një hua pa interes. Meqenëse tregjet monetare të sotme bazohen në instrumente borxhi, nga kjo rrjedh se në një sistem financiar islam do të ketë një rol shumë të kufizuar për tregun e parasë. Teorikisht, është e mundur të ekzistojë një rol i vogël për tregun e parasë i përbërë nga instrumente borxhi pa interes. Për shembull, qeveria mund të prezantojë obligacione pa interes mbi të cilat mund të jepet një nxitje përmes uljes së detyrimit tatimor për mbajtësit e tyre. Ose qeveria mund të lëshojë obligacione pa interes posaçërisht për bankat dhe institucionet financiare për qëllime të likuiditetit ose rezervave dytësore. Nëse këto obligacione pa interes tregtohen me vlerë nominale për plotësim likuiditeti, atëherë mund të krijohet një treg i kufizuar parash.
Sigurisht që Islami ndalon marrëveshjet me interes, por lejon shumë forma të financimit dhe tregtimit të mallrave të lejueshme (hallall). Format e lejuara të financimit përfshijnë shumë variante të bazuara në parimin e ndarjes së fitimit dhe humbjes. Sipas Hadithit, fitimi mund të ndahet sipas marrëveshjes ndërmjet palëve, por humbja duhet domosdoshmërisht të ndahet sipas raportit të kapitalit të kontribuar nga secili. Bazuar në këtë parim të ndarjes së fitimit dhe humbjes, mund të zhvillohen shumë instrumente dhe forma të marrëdhënieve afariste. Këto instrumente mund të tregtohen bazuar në vlerësimin e tyre në treg. Pritet që një treg kapitali të luajë një rol të madh në një sistem financiar islam, por instrumentet financiare duhet të jenë të pastra nga çdo kusht ndihmës që ka të bëjë me interesin.
Kthimi nga kapitali i mbledhur për financim në një biznes në sistemin islam llogaritet në mënyrë të kundërt – duke filluar nga fitimi total realisht i fituar. Shpenzimet zbriten. Pjesa e menaxherit në fitim zbritet. Dhe fitimi i mbetur ndahet ndërmjet ofruesve të kapitalit sipas kontratës. Në sistemin me interes, norma që i paguhet ofruesve të fondeve vendoset dhe kontraktohet fillimisht. Shpenzimet e parashikuara llogariten dhe shtohen. Shtohet edhe pjesa e menaxherit. E gjithë kjo së bashku jep shifrën që duhet të ngarkohet mbi përdoruesit e fondeve. Pra, metoda e llogaritjes në një sistem islam është krejt e kundërta e asaj që ndiqet në sistemin me interes.
Përveç ndarjes së fitimit, Islami lejon mënyra të tjera të fitimit të të ardhurave përmes transaksioneve reale tregtare, por jo përmes huadhënies me interes, pasi kjo është tërësisht e ndaluar. Të gjithë e dimë që musharakah dhe mudarabah janë forma të njohura të ndarjes së fitimit. Lejohet gjithashtu të fitohet para përmes dhënies me qira të aseteve të qëndrueshme, ofrimit të shërbimeve me pagesë dhe shitjes së mallrave me një shtesë mbi koston. Një formë tjetër e financimit është dhënia e një huaje pa interes me tarifë shërbimi që përfshin vetëm shpenzimet reale të bëra. Një hua pa interes ndonjëherë është një mënyrë e sigurt financimi pasi shmang rrezikun e humbjes dhe kapitali i financuesit mbetet i paprekur.
Këtu, do të doja të theksoja se prezantimi i sistemit bankar pa interes në nivel kombëtar në Pakistan dhe Iran, dhe themelimi i një numri të madh bankash islame në pjesë të ndryshme të botës, ishte një pranim i faktit se interesi bankar i kohëve të sotme bie brenda sferës së kamatës së ndaluar. Duke e parë ekskluzivisht nga ekonomitë laike, mund të thuhet se interesi është një kosto e indeksuar nga jashtë e kapitalit. Si i tillë, interesi duhet të kishte qenë pjesë e një “ekonomie të komanduar.” Në sistemin islam të ndarjes së fitimit, kostoja e kapitalit është e indeksuar nga brenda, pra kapitali kushton aq sa fiton realisht. Kjo strukturë është qartësisht pjesë natyrale e një “ekonomie tregu.” Kundër logjikës së vet dhe çuditërisht, institucioni i interesit është adoptuar nga ekonomitë e tregut të botës kapitaliste. Por fleksibiliteti natyror që ekziston në sistemin islam të ndarjes së fitimit po adoptohet tani në sistemin me interes duke bërë që normat e interesit të jenë të ndryshueshme përmes rregullimeve të shpeshta të normës bazë dhe gjithashtu duke i lidhur ato me LIBOR-in.
