Ekzistojnë disa parime themelore islame për të bërë biznes. Së pari, njeriu duhet të jetë i ndershëm në marrëdhëniet e tij. Së dyti, veprimtaria ekonomike që do të ndërmerret ose mallrat që do të tregtohen duhet të jenë hallall, pra të dëshirueshme shoqërisht. Së treti, metodat dhe format e sigurimit të financimit dhe investimit të tij në biznes duhet të jenë në përputhje me parimet e vendosura të Islamit.
Së fundmi, dikush më pyeti pse një bankë e caktuar kishte hyrë në likuidim? Përgjigjja ime ishte se ajo bankë dështoi sepse nuk veproi sipas parimeve islame. Dështimet e kompanive financiare, kompanive investuese dhe shoqërive të kreditit kooperativ në Pakistan ndodhën gjithashtu për shkak të mospërputhjes me parimet themelore të financës islame. Përveç ndershmërisë në marrëdhënie, një tjetër parim themelor i financës islame është që kthimi i paguar për kapitalin e mbledhur për biznesin duhet të lidhet drejtpërdrejt me atë që fitohet realisht në biznes. Dhe ky është thelbi i metodave të financimit përmes musharakah dhe mudarabah.
Nëse ndiqet ky parim i financës islame, atëherë kthimi mbi kapitalin që i paguhet një financuesi nuk mund të jetë në asnjë rast më i lartë se ajo që kapitali ka fituar realisht. Ky parim nuk ndiqet rreptësisht nën sistemin me interes, çka çon në dështimin e shumë institucioneve financiare. Kemi parë që ky parim islam nuk është ndjekur nga kompanitë financiare, kompanitë investuese dhe shoqëritë e kreditit kooperativ. Këto institucione shkuan në likuidim sepse ishin zotuar të paguanin për depozituesit e tyre norma të larta kthimi që nuk ishin në gjendje t’i fitonin. Ato ishin të destinuara të dështojnë vetëm për këtë arsye, edhe nëse anashkalohen rastet e mungesës së ndershmërisë.
Mund të shtrohet me të drejtë pyetja pse shumica e bankave tradicionale dhe institucioneve financiare që funksionojnë mbi bazën joislame të interesit nuk dështojnë gjithmonë. Përgjigjja mund të jetë që këto institucione financiare ndjekin deri diku parimet islame. Së pari, ato zakonisht veprojnë në mënyrë të ndershme dhe nuk fillojnë me qëllimin për të ikur; përveç kësaj, kuadri ligjor rregullues e bën të vështirë këtë “ikje”. Së dyti, ato menaxhojnë operacionet e tyre në një mënyrë që kthimi i premtuar për depozituesit është zakonisht më i ulët se sa janë në gjendje të fitojnë. Por kurdoherë që ky parim shkelet, qoftë me qëllim, qoftë për shkak të rrethanave, institucioni përballet me vështirësi financiare që ndonjëherë çojnë në falimentim.
Ky rrezik gjithmonë i pranishëm në institucionet financiare me bazë interesi quhet “rreziku i normës së interesit” dhe është shkaku kryesor i dështimeve të tyre. Dështimi i fundit dhe i përhapur i shoqërive të kursimeve dhe kredive në Shtetet e Bashkuara ishte rezultat i këtij rreziku të normës së interesit. Depozitat në institucionet financiare janë në thelb afatshkurtra edhe nëse janë formalisht afatgjata, pasi kërkesat për tërheqje të parakohshme zakonisht nuk refuzohen. Kur rriten normat e interesit, depozituesit priren të tërheqin depozitat për t’i ripozituar me norma më të larta interesi. Përkundrazi, huamarrësit hezitojnë të kthejnë huatë kur normat e interesit rriten. Diferenca që kanë bankat mes normës së interesit të paguar për depozitat dhe asaj të marrë nga huatë ngushtohet, duke çuar në krizë financiare. Një rrezik i këtij lloji nuk ekziston në institucionet financiare që veprojnë mbi parimin islam, pasi nuk ka një normë të kontraktuar kthimi me depozituesit.
Përveç faktorëve të kostos, ndryshimet në normat e interesit shkaktojnë tronditje në shumë mënyra të tjera. Në kontekstin specifik të bankimit, tërheqjet masive nga depozituesit shkaktojnë probleme shtesë që lidhen me likuiditetin dhe nëse institucionet financiare nuk janë në gjendje të përmbushin angazhimet për shkak të mungesës së likuiditetit, pasojat janë të qarta.
Është e dukshme se në një sistem financiar pa kamatë nuk ka vend për ndryshime të normës së interesit, pasi nuk ekziston asnjë normë zbritjeje si pikë reference dhe as ndonjë normë bankare që shpallet periodikisht nga autoriteti qendror bankar. Kur norma e interesit pushon së ekzistuari, edhe problemet që lidhen me rrezikun e normës së interesit dhe kufizimet e likuiditetit që vijnë nga këto ndryshime bëhen të parëndësishme.
