Që ekonomiksi të jetë vërtet kuptimplotë dhe i rëndësishëm për jetën njerëzore, ai duhet të njohë në mënyrë të qartë dhe të drejtë qëllimin e tij thelbësor. Ekonomiksi nuk është një shkencë neutrale që operon në një vakum moral apo shoqëror – ai lidhet drejtpërdrejt me ekzistencën dhe mirëqenien e njeriut. Ai buron nga përpjekja e tij për të mbijetuar, për të përmbushur nevojat e tij bazë dhe për të krijuar një jetë të denjë në tokë. Për këtë arsye, përmbushja e nevojave fizike dhe shpirtërore të njeriut duhet të jetë në qendër të çdo modeli ekonomik. Pikërisht kjo nevojë e shtyn njeriun të kuptojë botën natyrore dhe marrëdhëniet brenda shoqërisë.
Njeriu nuk është një qenie e izoluar; ai është në thelb një qenie shoqërore. Kjo e bën të domosdoshme ekzistencën e një rendi të drejtë shoqëror, ku të gjithë individët kanë mundësinë të jetojnë me dinjitet dhe të kontribuojnë në jetën kolektive. Drejtësia, në këtë kuptim, nuk është vetëm një ideal moral, por një parakusht për qëndrueshmërinë e jetës shoqërore dhe për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik. Për këtë arsye, drejtësia ka qenë gjithmonë një nga shqetësimet kryesore të mendimtarëve shoqërorë, veçanërisht të atyre që janë udhëhequr nga parime të thella etike dhe shpirtërore.
Pas drejtësisë, vjen nevoja për përdorim të efektshëm të burimeve, për rritje ekonomike të qëndrueshme dhe për krijimin e kushteve të jetës që sjellin lehtësi, rehati dhe dinjitet për të gjithë. Këto janë mundësi që natyra i ofron me bujari, por ato kërkojnë menaxhim të mençur, planifikim dhe ndarje të drejtë të pasurive dhe përfitimeve.
Të gjitha këto objektiva – përmbushja e nevojave, drejtësia, efikasiteti dhe dinjiteti njerëzor – duhet të realizohen brenda një kuadri të lirisë. Liria nuk është thjesht një parim abstrakt; ajo është vetë thelbi i të qenit njeri. Ekonomiksi që nuk respekton lirinë individuale dhe kolektive nuk mund të quhet as human, as islam.
Kur qëllimi moral i ekonomiksit njihet dhe pranohet, atëherë metodat teknike dhe analizat statistikore nuk mund të konsiderohen më si qëllime në vetvete. Ato janë thjesht mjete për të arritur një qëllim më të madh: zhvillimin e një sistemi që i shërben njeriut dhe shoqërisë në tërësi. Në këtë mënyrë, përmbajtja e ekonomiksit nuk përcaktohet vetëm nga ajo që mund të matet apo të llogaritet, por edhe nga ajo që ka vlerë të thellë etike dhe njerëzore – edhe nëse nuk mund të përfshihet lehtësisht në modelet matematikore.
Kriza metodologjike që po përjeton sot ekonomiski modern është, në shumë aspekte, pasojë e neglizhencës së këtij parimi themelor: përparësia e qëllimeve ndaj mjeteve. Pa një qëllim të qartë dhe moral, ekonomiksi mund të humbasë rrugën dhe të shërbejë interesave të ngushta, në vend që t’i shërbejë gjithë njerëzimit.
Ekonomiksi islam, në këtë kontekst, përpiqet të rivendosë ekuilibrin midis vlerave morale dhe mjeteve shkencore, duke ofruar një qasje gjithëpërfshirëse që respekton natyrën njerëzore, drejtësinë shoqërore dhe rendin moral të botës.
