Analiza e zëvendësimit në shkallë të gjerë të interesit me skema të ndarjes së fitimit që do të aplikohej në një sistem ekonomik islam tërësisht të vendosur është, pa dyshim, një detyrë komplekse, e cila në këtë moment e bën të pamundur një trajtim përfundimtar dhe gjithëpërfshirës. Roli i fitimeve si ndarës i burimeve, ndarja e fitimit në lidhje me efikasitetin prodhues të punëtorëve, dhe ndarja e fitimit si një mjet për arritjen e shpërndarjes së barabartë të të ardhurave, janë disa nga çështjet e rëndësishme që kërkojnë përpjekje të konsiderueshme kërkimore nga ekonomistët myslimanë. Megjithatë, ne pretendojmë se, ndërkohë, disa parime themelore mund të paraqiten dhe të ngrihen pyetje përkatëse. Ky punim nuk ofron, në asnjë mënyrë, një kuadër të plotë analize ku ndarja e fitimit zëvendëson ose përsërit funksionet që aktualisht kryhen nga interesi. Ai trajton problemet e mbajtjes së rrezikut që lidhen posaçërisht me pjesëmarrjen e punëtorëve në fitimin e ndërmarrjeve ku ata punojnë. Vërehet se diskutimet mbi problemet e rishpërndarjes dhe debati mbi ndarjen e fitimit krijojnë përshtypjen se të vetmet elemente për rishpërndarje janë të ardhurat dhe pasuria, por jo rreziqet.
Një pohim kaq i thjeshtëzuar për një çështje mjaft të ndërlikuar kërkon një analizë të paanshme dhe të kujdesshme. Një sistem ekonomik pa rreziqe është i paimagjinueshëm. As nuk është e mundur që rezultati i pasigurt i një ekonomie të shndërrohet në një të sigurt vetëm përmes rishpërndarjes. Në këtë punim bëjmë përdorim të teorisë së kapitalit dhe lidhim elementët e mbajtjes së rrezikut me atë të ndarjes së fitimit. Derivohen disa rregulla për ndarjen e fitimeve ndërmjet punëtorëve të ndërmarrjeve në të cilat ata punojnë. Brenda këndvështrimit të objektivave të një ekonomie islame, rëndësia e temës së trajtuar në këtë punim buron nga fakti se:
(i) i referohet ndryshimeve të nevojshme në institucionet ekzistuese shoqërore kur funksioni i mbajtjes së rrezikut ndahet nga punonjësit;
(ii) ngre çështjen e pjesëmarrjes së punëtorëve në rreziqet e të ardhurave të ndërmarrjeve në të cilat ata janë të punësuar; dhe
(iii) shqyrton çështjen e efikasitetit prodhues sipas skemave të ndryshme të ndarjes së rrezikut. Në përmbledhje, fokusohet në çështjet themelore, arritja e të cilave është objektivi kryesor në një sistem ekonomik islam tërësisht të vendosur.
Pa pretenduar për origjinalitet, pra, qëllimi më modest i këtij punimi është të sintetizojë parimet thelbësore të disa veprave themelore nga Dreze (1976), Sievert dhe Tomann (1977), dhe Franke (1977a, 1977b). Kjo qasje, besojmë, do të na ndihmojë në adresimin e çështjeve kyçe që kanë të bëjnë me rolin e mundshëm të ndarjes së fitimit në një ristrukturim të pritur të sistemit ekonomik të bazuar në parimet islame. Ajo mbështetet gjerësisht në përvojën e vendeve të industrializuara perëndimore si SHBA, Kanadaja, dhe veçanërisht Gjermania Perëndimore, ku ekzistojnë lloje të ndryshme të skemave të ndarjes së fitimit së bashku me institucione financiare shumë të zhvilluara të bazuara në interes.
Tema kryesore e punimit është se fitimet kanë një funksion legjitim ekonomik dhe, megjithëse të pasigurta (ex-ante), ato përbëjnë një formë shpërblimi — shpërblimi për gatishmërinë për të marrë përsipër “rrezikun e investimit”. Ajo që është thelbësore, megjithatë, por një supozim i arsyeshëm në praktikë, është se punonjësit do ta perceptojnë se ndarja e fitimit përfshin në mënyrë të barabartë mbajtjen (ose ndarjen) e rrezikut: pra, pjesëmarrja në një skemë të ndarjes së fitimit nuk garanton pa mëdyshje kthime pozitive.
Plani i paraqitjes është si më poshtë. Seksioni II tregon se, brenda kuadrit të teorisë së kapitalit, institucionet ekzistuese shoqërore do të kërkonin ndryshime kur funksioni i mbajtjes së rrezikut ndahet nga punonjësit. Atëherë shtrohet pyetja se si duhet të institucionalizohet pjesëmarrja e punëtorëve në rreziqet e të ardhurave të firmës. Kjo shqyrtohet në seksionin III. Çështja lidhur me ndarjen e rrezikut dhe efikasitetit prodhues nën sisteme të ndryshme pagese paraqitet më pas në seksionin IV. Së fundi, disa përfundime të përgjithshme që rrjedhin nga paraqitja jepen në seksionin V. Përpara se të vazhdojmë me paraqitjen, është e nevojshme të përmenden dy paralajmërime për lexuesin: së pari, ne parashikojmë një periudhë kalimtare përpara vendosjes së një Rendi Ekonomik Islam të plotë. Kuadri analitik i këtij punimi mund të ofrojë një dizajn eksperimental për këtë periudhë kalimtare. Së dyti, kemi zgjedhur një qasje mikro-ekonomike pasi, në këtë nivel, interpretimi i propozuar për ndarjen e fitimit do të lejonte nxjerrjen e rregullave për qëllime të arritjes së një koncepti operacional (ose optimal) të ndarjes së fitimit.
