A janë të mjaftueshme mjetet tradicionale të analizës ekonomike për ekonomistët islamë për të studiuar realitetin e ri të krijuar nga institucionet dhe modelet vepruese të bazuara në parimet islame? Jo plotësisht. Kjo sepse peizazhi ekonomik islam përfshin elemente të veçanta që kërkojnë mjete dhe qasje të reja. Për shembull, ekzistojnë norma të ndryshme të zekatit që zbatohen mbi kategori të ndryshme të pasurisë. Po ashtu, raportet e ndarjes së fitimit ndërmjet kursimtarëve, ndërmjetësve financiarë dhe sipërmarrësve-prodhues janë të reja dhe kërkojnë trajtim specifik. Janë zhvilluar edhe instrumente të rinj të politikës monetare që përdoren nga bankat qendrore për të kontrolluar sasinë e parasë në qarkullim dhe për të orientuar fondet investuese drejt sektorëve të dëshiruar. Ndër këto mjete përfshihen raporti i rifinancimit dhe raporti i huadhënies, të cilat luajnë rol kyç në funksionimin e sistemit financiar islam.
Ekziston një nivel minimal i konsumit që duhet të garantohet për të gjithë. Përveç kësaj, një gamë e gjerë argumentesh cilësore duhet të përfshihen në funksione të ndryshme për të pasqyruar objektivat sociale. Mjetet tradicionale të analizës ekonomike, sa i përket gjeometrisë dhe algjebrës, janë të dobishme, por gjithnjë e më shumë po përdoren për të zbërthyer fenomene që janë të panjohura në ekonominë tradicionale. Kjo prirje është bërë veçanërisht e dukshme në literaturën e viteve të fundit. Sot kemi modele makroekonomike të konsumit, përcaktimit të të ardhurave dhe shpërndarjes së tyre, të cilat përfshijnë kujdesin për të tjerët brenda funksionit të dobisë që synohet të maksimizohet. Ndërkohë, mekanizma si zekati dhe ndarja e fitimit ndikojnë në vendimet për kursim e investim, në kërkesën për para dhe në shpërndarjen e të ardhurave. Gjithashtu, janë zhvilluar studime mbi politikat monetare dhe fiskale që përfshijnë instrumente të reja kontrolli dhe mënyra të reja për të realizuar transferimin e pasurisë nga të pasurit te të varfrit. Garancia e një niveli minimal të të ardhurave dhe maturia në konsum janë përfshirë gjithashtu në një model makroekonomik të ekonomisë. Në nivelin mikroekonomik, po studiohet shumëllojshmëria e objektivave nga ana e prodhuesve me qëllim të kuptohet se çfarë ndodh kur një firmë kujdeset jo vetëm për fitimin, por edhe për krijimin dhe ruajtjen e vendeve të punës dhe sigurimin e mjaftueshëm të mallrave dhe shërbimeve thelbësore. Po ashtu, po hulumtohet ndikimi i frymës së bashkëpunimit dhe konsultimit të ndërsjellë në marrëdhëniet punëtor-punëdhënës dhe konsumator-prodhues.
